Araç kliması nasıl çalışır?
Araç kliması kapalı bir devredir. Kompresör, soğutucu gazı sıkıştırır. Gaz, ön tampon arkasındaki kondenserde ısısını atar. Genleşme valfinden geçerek kabin içindeki evaporatörde genleşir ve havayı soğutur. Fan bu soğuk havayı kabine üfler.
Bu zincirin herhangi bir halkasında sorun olursa klima zayıf soğutur ya da hiç soğutmaz. Ford'larda modele ve yıla göre R134a ya da daha yeni araçlarda R1234yf gaz kullanılır. Hangi gazın kullanıldığı motor kaputu altındaki etikette yazar ve dolum o gaza uygun ekipmanla yapılmalıdır.
En sık karşılaşılan nedenler
- Gaz kaçağı: Klima gazı normalde azalmaz. Eksilme varsa boru bağlantılarında, kondenserde, kompresör keçesinde ya da evaporatörde kaçak vardır.
- Kompresör veya kompresör kavraması arızası: Kompresör devreye girmezse sistem soğutamaz.
- Kondenserin tıkanması veya hasarı: Ön tarafta olduğu için taş darbesi, kir ve böcekle tıkanabilir; ısı atamaz.
- Fan arızası: Özellikle trafikte veya rölantide soğutma düşüyorsa radyatör fanı ve rezistansı kontrol edilmelidir.
- Basınç sensörü veya elektrik arızası: Sensör yanlış değer okursa sistem kompresörü korumaya alır ve çalıştırmaz.
- Genleşme valfi sorunu: Gazın akışını düzgün ayarlayamaz, soğutma düzensizleşir.
- Kabin (polen) filtresi tıkanması: Soğutma olsa bile hava akışı zayıflar ve soğuk hissedilmez.
- Klapa motoru arızası: Sıcak ve soğuk hava karışımını ayarlayan klapa takılırsa kabine ılık hava gelir.
Belirtilerden sebebi tahmin etmek
Klima uzun yolda iyi soğutup trafikte zayıflıyorsa fan veya kondenser akla gelir. Hiç soğutmuyor ve kompresörün devreye girdiği hissedilmiyorsa elektrik, sensör veya kompresör kavraması incelenir.
Soğutma her yaz biraz daha azalıyorsa yavaş bir kaçak olabilir. Fan çalışıyor ama hava zayıf geliyorsa önce kabin filtresine bakılır. Bir taraftan soğuk, diğer taraftan ılık hava geliyorsa klapa sistemi veya gaz miktarı şüphelidir. Bu tahminler yön verir; kesin sonuç ölçümle belli olur.
Sadece gaz doldurmak neden çözüm değil?
Kaçağı olan sisteme gaz doldurmak, sorunu kısa süre erteler. Gaz yine kaçar ve klima tekrar soğutmaz. Ayrıca az gazla çalışan kompresör yeterince yağlanamaz ve zamanla arızalanabilir. Kompresör değişimi, kaçak onarımından çok daha masraflıdır.
Doğru yöntem; sistemi vakumlayıp kaçak testi yapmak, kaçak varsa onarmak, ardından üreticinin belirttiği miktarda gaz ve kompresör yağıyla doldurmaktır.
Gaz miktarı da önemlidir. Sistemi gereğinden fazla doldurmak, az doldurmak kadar zararlıdır. Fazla gaz basıncı yükseltir, kompresörü zorlar ve soğutmayı düşürebilir. Bu yüzden dolum göz kararı değil, aracın etiketinde belirtilen miktara göre ve tartılarak yapılmalıdır.
Klimanızı korumak için basit alışkanlıklar
Klima sistemi uzun süre çalışmadığında kompresör ve keçeler yeterince yağlanmaz. Bu, kış aylarından sonra kaçak ve kompresör sorunlarının ortaya çıkmasına yol açabilir. Kışın da ara sıra klimayı birkaç dakika çalıştırmak sistemin sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Klima ayrıca havadaki nemi aldığı için kışın camların buğusunu çözmede de işe yarar.
Sıcak bir günde güneş altında beklemiş araca bindiğinizde önce camları kısa süre açıp sıcak havayı boşaltın, sonra klimayı çalıştırın. Bu, sistemin daha az zorlanmasını sağlar.
Kabin filtresini bakım planına uygun aralıkta değiştirin. Tozlu yollarda ya da yoğun trafikte daha sık değişim gerekebilir. Tıkalı filtre, hava akışını azaltır ve fan motorunu zorlar.
Ön tampon arkasındaki kondenserin önünü tıkayan yaprak, böcek ve kir birikimini fark ederseniz temizletin. Kondenseri yüksek basınçlı suyla yakından yıkamak ise kanatçıklarını ezebilir; temizliği dikkatli yaptırın.
Soğutmanın azaldığını fark ettiğiniz anda kontrol ettirmek, kompresörün az gazla uzun süre çalışmasını ve daha büyük arızayı önler.
Serviste klima kontrolü
Arıza kayıtlarını ve klima basınç değerlerini okuruz. Kompresörün devreye girip girmediğini, fanların çalışmasını ve hava çıkış sıcaklığını ölçeriz. Gerekirse sistemi vakumlayıp kaçak testi yaparız.
Kaçak yeri bulununca onarım yapılır, sistem doğru miktarda doldurulur ve çıkış sıcaklığı tekrar ölçülür. Kabin filtresi tıkalıysa değiştirilir. Kötü koku varsa evaporatör temizliği de önerilebilir.
Sık sorulanlar
Klima gazı her yıl doldurulmalı mı?
Hayır. Sağlam bir sistemde gaz çok yavaş azalır. Her yıl gaz eksiliyorsa sistemde kaçak vardır ve kaçağın onarılması gerekir.
Klima çalışırken motorda ses yapıyor, neden olabilir?
Ses, kompresörün iç aksamından, kompresör kavramasından ya da kayış ve gergiden kaynaklanabilir. Kompresör arızası ilerlemeden kontrol ettirmeniz iyi olur.
Klimadan kötü koku geliyor, ne yapmalıyım?
Koku genellikle evaporatörde biriken nem ve mikroorganizmalardan kaynaklanır. Kabin filtresi değişimi ve evaporatör temizliği çoğu zaman sorunu çözer.