DPF nedir, ne işe yarar?
DPF, dizel partikül filtresidir. Dizel motorun egzozundaki kurum parçacıklarını tutar ve havaya karışmasını engeller. Focus, Kuga, C-Max, Mondeo ve Transit gibi dizel Ford'ların büyük çoğunluğunda bulunur.
Filtre zamanla kurumla dolar. Araç, bu kurumu yüksek egzoz sıcaklığında yakarak filtreyi temizler. Bu işleme rejenerasyon denir. Rejenerasyon tamamlanamazsa kurum birikmeye devam eder ve araç sizi uyarır.
DPF'nin içinde biriken maddenin hepsi kurum değildir. Motor yağının yanmasından kalan kül de zamanla filtrede birikir. Kurum rejenerasyonla yanar, ama kül yanmaz. Bu yüzden yüksek kilometreli araçlarda rejenerasyon düzgün yapılsa bile filtrenin temizlik ya da değişim ihtiyacı doğabilir.
Rejenerasyon nasıl çalışır?
Uzun ve akıcı yolda egzoz zaten sıcaktır; kurumun bir kısmı kendiliğinden yanar. Buna pasif rejenerasyon denir.
Kurum miktarı belli bir seviyeye ulaşınca motor kontrol ünitesi aktif rejenerasyon başlatır. Egzoz sıcaklığını artırmak için yakıt püskürtme stratejisini değiştirir. Bu sırada rölantinin biraz yükseldiğini, fanın çalıştığını ya da yakıt tüketiminin arttığını fark edebilirsiniz. Rejenerasyon yarıda kesilirse, yani motor sık sık kapatılırsa, işlem tamamlanmaz.
DPF dolu uyarısı görünce ne yapmalısınız?
Önce aracınızın kullanım kılavuzuna bakın. Ford, DPF uyarısında yapılacak sürüşü kılavuzda tarif eder. Genel olarak yapılması gereken, uygun ve güvenli bir yolda bir süre sabit hızla, motoru kapatmadan sürmektir.
Uyarı bu sürüşten sonra sönerse rejenerasyon tamamlanmıştır. Sönmüyorsa, sürekli tekrar ediyorsa ya da araç çekişten düşüp güç kısıtlamasına (limp mode) giriyorsa servise gelin. Bu aşamada ısrarla sürmek, filtrenin tamamen tıkanmasına ve temizlenemez hale gelmesine yol açabilir.
Rejenerasyon sırasında fark edebileceğiniz işaretler
Aktif rejenerasyon sürerken aracınız bazı küçük değişiklikler gösterebilir. Bunları bilmek, işlemi yarıda kesmemenize yardımcı olur.
Rejenerasyonun sürdüğünü düşündüğünüzde, güvenliyse yolculuğa bir süre daha devam etmeniz rejenerasyonun tamamlanmasına yardımcı olur. Her seferinde yarıda kalan rejenerasyon, filtrede kurumun birikmesine ve bir süre sonra uyarının kalıcı hale gelmesine yol açar.
Rejenerasyonun olağandan çok daha sık tekrarlanması da bir belirtidir. Bu durumda motor fazla kurum üretiyor ya da sensör yanlış ölçüm yapıyor olabilir. Yakıt tüketiminizde belirgin artış varsa bunu da servise söyleyin. Bu bilgiler, sorunu filtrede mi yoksa motorda mı aramamız gerektiğini anlamamızı kolaylaştırır.
- Rölanti devrinin normalden biraz yüksek olması.
- Motor kapatıldıktan sonra soğutma fanının bir süre çalışmaya devam etmesi.
- Egzozdan gelen sıcak ya da keskin koku.
- Anlık yakıt tüketiminin artması.
- Bazı modellerde start-stop sisteminin geçici olarak devre dışı kalması.
DPF neden sık dolar?
DPF'nin sık dolması, kurumun normalden fazla üretildiğini ya da rejenerasyonun tamamlanamadığını gösterir. Sık gördüğümüz sebepler:
- Kısa mesafe kullanım: Motor ve egzoz yeterince ısınmadan araç kapatılır, rejenerasyon yarıda kalır.
- EGR valfi arızası veya kurumlanması: Yanma bozulur, kurum üretimi artar.
- Enjektör sorunları: Fazla ya da düzensiz püskürtme yapan enjektör kurumu artırır.
- Fark basınç sensörü hatası: Filtrenin doluluğu yanlış ölçülür, araç gereksiz uyarı verir ya da rejenerasyon başlatmaz.
- Turbo yağ kaçırması: Egzoza giden yağ filtrede kül biriktirir.
- Yanlış motor yağı: DPF'li motorlarda düşük kül içerikli, Ford onaylı yağ kullanılmalıdır. Uygun olmayan yağ filtrede yanmayan kül bırakır.
Serviste ne yapılır?
Önce arıza kayıtlarını ve DPF ile ilgili canlı verileri okuruz: kurum yükü, fark basınç değeri, son rejenerasyon bilgileri. Sorun sensörden mi, filtreden mi, yoksa motorun kendisinden mi kaynaklanıyor, bunu ayırırız.
Duruma göre cihazla zorunlu rejenerasyon yapılır ya da filtre sökülüp temizlenir. Asıl önemli olan sebebi gidermektir. EGR, enjektör veya sensör arızası çözülmeden yapılan temizlik, uyarının kısa sürede geri gelmesine neden olur.
DPF'yi söktürmeyi önermiyoruz. Filtre emisyon sisteminin bir parçasıdır ve iptal edilmesi muayene ve yasal açıdan sorun yaratır. Sağlıklı bir motorda doğru bakımla DPF uzun süre sorunsuz çalışabilir.
Sık sorulanlar
DPF dolu uyarısında araç bozulur mu?
Uyarıyı zamanında dikkate alırsanız genellikle hayır. Uyarıya rağmen uzun süre kısa mesafe kullanmaya devam ederseniz filtre aşırı dolabilir ve temizlik ya da değişim gerekebilir.
DPF temizliği ile değişimi arasındaki fark nedir?
Temizlik, filtredeki kurum ve külün uzaklaştırılmasıdır ve çoğu durumda yeterli olur. Filtre çatlamış, erimiş ya da aşırı kül dolmuşsa değişim gerekir. Hangisinin gerektiğine filtrenin durumuna bakarak karar veririz.
Şehir içinde kullanıyorum, DPF'yi nasıl korurum?
Fırsat buldukça aracı motoru ısınmış şekilde bir süre akıcı yolda kullanın, rejenerasyon sırasında motoru kapatmamaya çalışın ve Ford onaylı, DPF uyumlu motor yağı kullanın. Uyarı sık tekrar ediyorsa kontrol ettirin.